المحقق الدواني / ملا اسماعيل خواجوئي
32
سبع رسائل
مدت عمرش قدّس سرّه هفتاد وهشت سال بوده ، با توجه به قرة عين تاريخ تولد أو درست 830 ودر گذشت أو همان سال 908 مىباشد . در روزهايى كه از « لار » وجزيرهء « هرمز » باز مىگشت وعازم كازرون بود در نزديكى « پل آبگينه » به اردوى « أبو الفتح بيك » برادر زادهء حاجى بيك بايندر كه در آن وقت حاكم شيراز بود ملحق شد ، وأو نهايت تعظيم وتوقير آن چنان كه مقتضاى شأن أو بود به جا آورد ، وبعد از چند روزى كه در اردوى أو بود ، به اندك انحرافى كه بر مزاج شريفش رسيده بود درگذشت ، ونعش أو را به قريهء دوان كه زادگاه أو بود بردند ، ودر جوار شيخ على دوانى كه يكى از مشايخ معروف بود دفن كردند ، رحمة اللّه عليه در حبيب السير آمده آن جناب دو پسر داشت ، أمير سعد الدين أسعد ، كه حالا در سلك دانشمندان شيراز معدود است ، وديگرى مولانا عبد الهادي كه در زمان حيات پدر در گذشت ، وچنانكه در تلامذهء أو ذكر آن گذشت مسلم داراى يك دختر هم بوده . آثار ومصنفات 1 - اثبات الواجب قديم - آغاز آن آمده سبحانك سبحانك ما أعظم شأنك ( مطبوع إسلامبول ) كه در أيام جوانى آن را تأليف نموده ، وبه سلطان أبو الفتح بايزيد خان معروف به سلطان محمد فاتح ( م 886 ) كه به سال 857 ه . ق قسطنطنية را فتح كرده ، اهداء نموده ، مطالب آن در دو مقصد ويك خاتمه آمده . 2 - اثبات الواجب جديد كه پس از آن نگاشته وبر اين دو رساله شروح وحواشي بسيارى نوشته شده 3 - اخلاق جلالي يا « لوامع الاشراق في مكارم الأخلاق » به فارسي داراى سبكى متكلّف مؤلف آن را به نام سلطان اوزون حسن بيك نگاشته ودر دوره عالي دانشكدهء السنهء شرقي دانشگاه كمبريج انگلستان به عنوان درس فارسي تدريس مىشده ومتن فارسي آن در إيران وهند ولندن به طبع رسيده ، ودر سال 1829 در لندن به انگليسى منتشر گرديده .